Skutki niezaszczepienia przeciwko meningokokom

Bakterie krążą wraz z krwią w organizmie chorego i mogą zakażać cały organizm. Stan ten charakteryzuje się znaczną śmiertelnością (od 20 do nawet 70%). Dwoinka zapalenia opon mózgowych może również wywoływać inne krwiopochodne infekcje, takie jak ropne zapalenie stawów, zapalenie płuc, zapalenie osierdzia i wsierdzia, szpiku kostnego, zapalenie spojówek, ucha środkowego, gardła, zakażenia w obrębie układu moczowo-płciowego i miednicy małej. Zakażenia mogą występować nie tylko w postaci zachorowań sporadycznych, endemicznych, hiperendemicznych, ale również epidemicznych i pandemicznych.

Wśród 12 grup serologicznych, niebezpieczne są serogrupy: A, B, C, W, Y.

U niemowląt i małych dzieci (głównie do 1 roku życia) nawet ponad 70% przypadków zachorowań wywołują meningokoki serogrupy B

Jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową podczas  kontaktu z osobą chorą lub bezobjawowym nosicielem. Na zakażenie meningokokami narażeni są wszyscy, niezależnie od płci czy wieku. Jednak najczęściej chorują dzieci do 1 roku życia. Wiele przypadków choroby występuje też u dzieci w wieku do 5 lat oraz  nastolatków i młodych dorosłych w wieku 16- 21 lat. Meningokoki kolonizują jamę nosowo-gardłową zdrowych osób (tzw. nosicieli), nie powodując żadnych dolegliwości ani objawów. Najbardziej niebezpieczna jest inwazyjna choroba meningokokowa (IChM), która obejmuje zapalenie opon  mózgowo-rdzeniowych lub sepsę (posocznicę). Rozwija się bardzo szybko, jest obarczona wysoką śmiertelnością i trwałymi powikłaniami. Należy do najgroźniejszych chorób zakaźnych człowieka.

Jakie są skutki niezaszczepienia przeciwko meningokokom?

Brak szczepienia przeciwko meningokokom zwiększa ryzyko zachorowania, szczególnie u niemowląt, małych dzieci, młodzieży oraz osób z osłabioną odpornością. Nawet przy szybkim wdrożeniu leczenia zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie słuchu, zaburzenia neurologiczne, blizny skórne czy amputacje kończyn.

Najcięższym skutkiem zakażenia meningokokowego jest zgon. Pomimo postępów medycyny śmiertelność w przypadku inwazyjnej choroby meningokokowej nadal pozostaje wysoka. Szczepienie jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu oraz ograniczania ryzyka ciężkich następstw choroby.

Dlatego eksperci zalecają szczepienia ochronne przeciwko meningokokom, zwłaszcza w grupach najbardziej narażonych na zakażenie.

Jak poważne mogą być objawy zakażenia meningokokami?

Rozwijająca się sepsa meningokokowa może prowadzić do niewydolności wielonarządowej i zgonu. Śmiertelność związana z zakażeniami meningokokami wynosi około 10%, ale w przypadkach przebiegających pod postacią sepsy jest wysoka i może sięgać od 20% do nawet 70%. Dodatkowo, w sepsie meningokokowej aż 50% zgonów ma miejsce w ciągu pierwszej doby od momentu pojawienia się objawów choroby.

Ogólny współczynnik śmiertelności z powodu inwazyjnej choroby meningokokowej w latach 2010–2012 wyniósł 10,2%; największy (50,0%) odnotowano u osób po 75. roku życia. U niemowląt osiągnął on wartość 11,3%.

U części osób, które przebyły zakażenie meningokokowe pozostają trwałe lub czasowe powikłania takie jak różnego stopnia niedosłuch czy uszkodzenia mózgu, padaczka, amputacje palców lub części kończyn, ubytki skóry i tkanki podskórnej wymagające przeszczepów oraz zaburzenia emocjonalne.

Bezpłatne szczepienia przeciwko meningokokom finansowane przez Gminę Miasto Rzeszów

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców, Gmina Miasto Rzeszów opracowała program polityki zdrowotnej pn. „Program profilaktyki zakażeń meningokokowych na lata 2025-2030”, obejmujący bezpłatne szczepienia przeciwko meningokokom.

Program w zakresie działań edukacyjnych kierowany jest do populacji dzieci i młodzieży, zamieszkujących miasto Rzeszów, a także ich rodziców/opiekunów prawnych oraz kadry zatrudnionej w placówkach opiekuńczo-wychowawczych (żłobkach), sprawującej opiekę nad dziećmi kwalifikującymi się do szczepień ochronnych. W zakresie szczepień ochronnych program jest kierowany do uczęszczających do żłobka niemowląt w wieku od 6 do 11 miesięcy oraz dzieci w wieku od 12 do 23 miesięcy (na dzień przyjęcia pierwszej dawki szczepienia w ramach programu). Niemowlęta i dzieci są szczepione przeciwko meningokokom typu B.

Kryteria włączenia:

zamieszkiwanie na terenie miasta Rzeszowa,

uczęszczanie do żłobka publicznego lub prywatnego,

dobrowolna zgoda rodzica/opiekuna prawnego na udział w Programie,

Program realizowany jest od 17.04.2026 r. do 15.11.2026 r.

W 2026 r. realizatorem Programu jest Centrum Medyczne Medyk.

Dane kontaktowe realizatora Programu:

Rejestracja centralna: 17 850 93 40

Koordynator projektu ze strony Centrum Medycznego Medyk: 533 345 816

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej Urzędu Miasta Rzeszowa:

Zachęcamy również do obejrzenia krótkiego filmu, w którym Pani Natalia Stąpor - specjalista pediatrii i chorób zakaźnych, wyjaśnia dlaczego warto zaszczepić się przeciwko meningokokom.